Programma 9. Besturen in verandering van tijden

Voor een goed totaalbeeld voor de afwijkingen op het product overhead en saldo kostenplaatsen hebben we een analyse gemaakt inclusief mutaties in de reserves.

We hebben in 2025 hogere personele kosten van € 0,4 miljoen en hogere algemene overhead kosten van € 0,1 miljoen. Verder is er een lagere toerekening van uren aan investeringen van € 0,4 miljoen (nadeel). Per saldo een totaal nadeel van € 967.000.

Het nadeel op de personele kosten van € 0,4 miljoen bestaat uit de volgende grote posten:
-Hogere kosten Bestuur & Advies: € 150.000. Vooral veroorzaakt door extra inhuur voor opvangen vertrek afdelingshoofd en ziekteverzuim.
-Hogere kosten ICT: € 150.000. Vooral veroorzaakt door kosten die zijn gemaakt voor het programma data.
-Hogere kosten Publiekscentrum: € 135.000. Vooral veroorzaakt door extra inhuur voor opvangen van ziekteverzuim.
-Hogere kosten LWE: € 190.000. Vooral veroorzaakt door extra inhuur voor opvangen vertrek afdelingshoofd, extra inzet mobiliteit en het project haven Elzenburg
-Hogere kosten programmamanagement ruimtelijke en economische ontwikkelingen: € 150.000. Vooral veroorzaakt door hogere kosten voor de aansturing van stedelijke projecten en extra inhuurkosten voor digitalisering en data.
-Hogere kosten vastgoed: € 289.000. Dit komt vooral door extra kosten voor ingehuurde planeconomen en juristen. We huren hen in omdat vacatures niet vervuld kunnen worden of vanwege ziekteverzuim.

Naast deze nadelen hebben we aantal voordelen op de personele kosten, zoals:
-Lagere kosten P&O: € 215.000. Dit komt vooral door het niet tijdig in kunnen vullen van (nieuwe) formatieplaatsen.
-Lagere kosten IBOR: € 190.000. Dit komt door vacaturevoordeel en lagere inhuur. Door krapte op de arbeidsmarkt kunnen we vacatures (en inhuur) moeilijk invullen.
-Lagere kosten Werk en Inkomensondersteuning € 370.000. Dit komt door het nog niet besteden van extra ontvangen incidentele gelden in de mei- en septembercirculaire. Hiervoor is resultaatbestemming aangevraagd.

Het nadeel op de algemene overhead van € 0,1 miljoen bestaat uit de volgende grote posten:
-Hogere kosten uitvoering P&O: € 420.000. Vooral veroorzaakt door extra dotatie in de verlofspaarvoorziening en extra kosten voor bedrijfszorg, keuring en ziektecontrole.
-Hogere kosten facility & gemeentehuis: € 200.000. Vooral veroorzaakt door gestegen kosten voor het bedrijfsrestaurant, schoonmaak, arbo en de herinrichting.
-Lagere kosten uitvoering ICT: € 535.000. Vooral veroorzaakt door lagere kosten Wet Open Overheid (€ 367.000) en lagere kosten software (€ 168.000). Voor de Wet Open Overheid is resultaatbestemming aangevraagd.

We hebben een nadeel van € 2,4 miljoen. Dit komt door een hogere storting in de voorziening Wethouders. De hogere kosten komen door de nieuwe pensioenwet. Vanaf 1 januari 2028 moeten de pensioenen van wethouders en oud-wethouders worden overgedragen aan het ABP. Dit is verplicht volgens de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Op dit moment vallen deze pensioenen nog onder de Appa-regeling. Dat betekent dat gemeenten deze pensioenen zelf betalen en beheren. We functioneren nu als een eigen pensioenfonds voor onze (oud-)wethouders. Voor een deel van de wethouders hebben we hiervoor al geld apart gezet in een voorziening. Voor een ander deel betalen we het pensioen elk jaar uit de gewone begroting.
Het ABP werkt anders: zij moeten zorgen dat ze altijd genoeg geld hebben om alle huidige én toekomstige pensioenen te kunnen betalen. Daarom hanteren ze een dekkingsgraad. Dat is een verplichte financiële buffer. Voor deze overgang moet het vermogen 123,5% zijn. Dit betekent dat wij als gemeente 23,5% extra geld moeten reserveren. Ook de pensioenverplichtingen die we nu via de jaarlijkse begroting betalen, moeten worden omgerekend naar een kapitaalbedrag en overgedragen. Alles bij elkaar betekent dit dat we in 2025 € 2,4 miljoen extra moeten storten in de voorziening. In de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing van de programmabegroting 2026–2029 hadden we dit aangemerkt als een hoog financieel risico.

We hebben € 446.000 aan hogere kosten en € 519.000 aan hogere opbrengsten. Per saldo hebben we een voordeel van € 73.000. Dit heeft de volgende oorzaken:
-Hogere kosten (€ 404.000) en hogere opbrengsten (€ 524.000) voor reisdocumenten. We hebben nog steeds een reisdocumentenpiek en die is hoger dan verwacht. De extra inkomsten zijn gedeeltelijk gebruikt voor extra inhuur om lange wachttijden te voorkomen. Door de reisdocumentenpiek hebben we meer reisdocumenten aangevraagd en meer rijksleges moeten afdragen. We hebben hiervoor ook hogere legesopbrengsten ontvangen.
-Lagere opbrengsten uit leges burgerlijke stand van € 56.000. We zien dat het aantal huwelijken blijft dalen. Ook is er in 2025 in het tweede halfjaar minder getrouwd dan verwacht. De inkomsten komen hierdoor per saldo lager uit.
-Lagere kosten en hogere opbrengsten van € 53.000 voor Verklaringen omtrent gedrag (VOG). Door de landelijke stimulering van het digitaal aanvragen van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) rechtstreeks bij het COVOG, worden steeds meer aanvragen buiten de gemeentelijke loketten om ingediend. Dit is een structurele ontwikkeling. De gemeente heeft hierdoor minder inkomsten en minder kosten waardoor per saldo het financiële effect nihil is.
-Hogere kosten en opbrengsten voor naturalisaties (€ 58.000). We zien een toename van het aantal aanvragen. We maken meer kosten maar hebben ook hogere leges. Per saldo is het effect nihil.
-Hogere opbrengsten door het meer verstrekken van rijbewijzen (€ 47.000).

Zie toelichting onder overhead.